Ami Doshi

માફી જૂના ઘરમાં સાંજ હંમેશાં થોડી વહેલી ઊતરી આવતી હોય તેવું લાગે. બહાર હજુ અજવાળું હતું.આકાશમાં સૂરજની છેલ્લી પીળી રેખા દેખાતી હતું છતાં લાંબા વરંડામાં અંધકાર ધીમે ધીમે પગપેસારો કરતો. જાણે દિવસ આખો ઘરમાં રહીને હવે પોતાની સાથે કંઈક લઈ જઈ રહ્યો હોય. અનિરુદ્ધ આજે ફરી એ જ ઘરમાં એકલો હતો. ઘર વેચવાનું હતું. પિતાના અવસાનને પાંચ વર્ષ થઈ ગયાં હતાં, પણ આ ઘર ખાલી કરવાની હિંમત એનામાં થઈ નહોતી. દર વર્ષે એ નક્કી કરતો આ વખતે બધું સમેટી નાખીશ. પણ દર વખતે કોઈ ને કોઈ વસ્તુ હાથમાં આવી જતી અને કામ અટકી જતું. ક્યારેક પિતાની જૂની ખુરશી, ક્યારેક અખબારનું સ્ટેન્ડ, ક્યારેક કોઈ જૂનું વાસણ અને કદાચ સૌથી વધુ પોતાની અંદરનું કંઈક. આજે એ બધું પૂરું કરવાનું હતું. આંગણાના લીમડામાંથી એક પાંદડું ખર્યું અને આવીને એના ચંપલ પાસે અટકી ગયું. અનિરુદ્ધ ખરેલાં પાનને જોતો રહ્યો. કેટલીક વસ્તુઓનું ખરવું કેટલું શાંત હોય છે! કોઈ અવાજ નહીં, કોઈ ફરિયાદ નહીં. માત્ર ડાળીથી છૂટવું... અને જમીન પર આવીને અટકી જવું. એને અચાનક લાગ્યું, સંબંધો પણ કદાચ આવા જ હોય છે. એક જ દિવસમાં તૂટતા નથી. ધીમે ધીમે છૂટતા જાય છે એક શબ્દથી, એક અણસમજથ...

સહવાસ  બારી બહાર અંધારું ધીમે ધીમે ઘેરાઈ રહ્યું હતું. થોડીવાર પહેલાં પ્રેમના પ્રથમ આવેગ જેવો વરસાદ ધોધમાર વરસીને પૃથ્વીને તરબોળ કર્યા બાદ હવે કોઈ પણ આવેગ વગર જાણે વહાલમાં મખમલી ફોરાં ઉડાડીને ઝરમર વરસી રહ્યો હતો.  ઓરડામાં કોઈ કૃત્રિમ અજવાળું નહોતું. બહારથી આવતો સાંજનો આછો પ્રકાશ જ અંદર સુધી પથરાઈને એક અપૂર્વ શાંતિ ઊભી કરી રહ્યો હતો. આકાશે હળવા હાથે રજાઈ સરખી કરી. શૈલી એની બાજુમાં જ હતી. કોઈ વાત નહીં, કોઈ ચર્ચા નહીં... બસ, વર્ષોના સહજીવનમાંથી જન્મેલી એક સહજતા. શૈલી સહેજ નજીક સરી આવી અને કંઈ બોલ્યા વગર પોતાનું માથું આકાશની છાતી પર મૂકી દીધું. આકાશના ખભા પર માથું ઢાળીને બેસવું કે પછી એની છાતી પર માથું મૂકીને શાંત પડી રહેવું શૈલીને હંમેશાં એક અજબ શાંતિ અને સલામતી આપતું. સહજીવનના ત્રણ દાયકાઓ પછી પણ આ મૌન સ્પર્શમાં કેટલાય પ્રશ્નોના જવાબ મળી જતાં... અને કેટલાક પ્રશ્નો તો જવાબ વિના જ શમી જતાં. આકાશનો એક હાથ શૈલીની પીઠ પર હતો અને બીજો હળવેથી એના વાળમાં ફરતો હતો. રજાઈની અંદર બે શરીરોને એકબીજાની હૂંફ મળી રહી હતી અને બહાર ઠંડો પવન બારીને અડકીને પસાર થઈ રહ્યો હતો. “ચા પીવી છે?” ...

"એક સાંજ, જે કેન્વાસ બની ગઈ...." કેટલીક જગ્યાઓ સુંદર હોય છે… અને કેટલીક જગ્યાઓ સુંદર હોવા ઉપરાંત આપણી અંદર પણ કંઈક સુંદર જગાડી જાય છે. રાજકોટનું ન્યારી ડેમ એવું જ એક સ્થળ છે. સાંજ પડે ત્યારે પાણીની સપાટી પર સૂર્યના બદલાતા રંગો, કિનારે ઊભેલી વનરાજી, હવામાં ભળેલી ઠંડક અને પોતાના માળા તરફ પાછાં ફરતાં પંખીઓ… ન્યારી પોતે જ જાણે કુદરતે દોરેલું એક જીવંત ચિત્ર લાગે. પણ આજની સાંજ થોડી અલગ હતી. આ વખતે અમે ન્યારીનું ચિત્ર જોવા નહોતા ગયા… અમે ન્યારીને રંગવા ગયા હતા. યુવા આર્ટિસ્ટ શક્તિરાજ અને તેના મિત્રો  કે જેમની creative paradise નામની આર્ટ  કોમ્યુનિટી છે તેમણે  સાથે મળીને એક સુંદર Art Partyનું આયોજન કર્યું હતું. કોઈના હાથમાં કેન્વાસ હતું, કોઈ રંગોમાં ખોવાયેલું હતું, કોઈ બ્રશની એક નાનકડી લહેરથી આખું દૃશ્ય બદલવાની કોશિશ કરતું હતું અને ક્યાંક ગિટારના સૂર સાંજની શાંતિમાં ભળી રહ્યા હતા. પણ આ આખી સાંજની સૌથી સુંદર વાત એ હતી કે અહીં કોઈ કલાકાર બનવા નહોતું આવ્યું. કોઈ સ્પર્ધા નહોતી. કોઈને પોતાનું ચિત્ર બીજાના ચિત્ર કરતાં સુંદર બનાવવાની ચિંતા નહોતી. કોઈને પોતાના સૂર બીજા કરતાં ...

આપણે જીવીએ છીએ કે માત્ર વ્યસ્ત રહીએ છીએ? સવાર પડે અને દિવસ શરૂ થાય એ પહેલાં જ માનસિક દોડ જાણે શરૂ થઈ જાય છે. આંખ ખૂલે ત્યારથી જ મનમાં કામની યાદી તૈયાર હોય છે.આ કરવાનું છે, પેલું પૂરું કરવાનું છે, ત્યાં જવાનું છે, કોઈને ફોન કરવાનો છે, કોઈને મળવાનું છે. દિવસ પૂરો થાય ત્યારે શરીર તો થાકી જાય છે પણ મનને આ દિવસ પૂરો કરી અને સંતોષ મળ્યો છે કે નહીં, તે જાણતાં પહેલાં જ ઊંઘ આવી જાય છે. પણ ક્યારેક મનમાં એક પ્રશ્ન ઊભો થાય છે,આપણે આખો દિવસ જીવ્યાં કે માત્ર વ્યસ્ત રહ્યાં? જાણે અજાણ્યે પણ વ્યસ્ત રહેવું આપણને ગમે છે. કદાચ એટલું ગમે છે કે ક્યારેક કોઈ કામ ન હોય ત્યારે પણ આપણે કામ શોધી કાઢીએ છીએ. બે ઘડી નિરાંતે બેસવું જાણે સમયનો બગાડ લાગે છે. કોઈ પૂછે, “આજે શું કર્યું?” અને જો જવાબમાં ખાસ કંઈ ન હોય તો દિવસ વેડફાઈ ગયો હોય એવી લાગણી થાય છે. પરંતુ દિવસનું મૂલ્ય માત્ર કરેલા કામોની સંખ્યાથી નક્કી થવું જોઈએ? ક્યારેક બારી પાસે ઊભા રહીને વરસાદ જોવો, બગીચામાં નવા ફૂટેલાં પાનને નિહાળવું, જૂના મિત્ર સાથે બે કલાક વાતો કરવી, કોઈ ગીત સાંભળીને ભૂતકાળમાં સરી જવું કે પછી ગમતી વ્યક્તિ સાથે સાવ નિરાંતે ચાની ચુસ્કીઓ માણવી...

સ્વાંતઃ સુખાય સિરીઝ : ભાગ 2 લીમડાનાં જ્યુસનું પરબ આ બહેનો જ્યુસ નથી પીવડાવતા, આરોગ્ય પ્રદાન કરે છે લીમડાનો જ્યુસ સંપૂર્ણ પ્રોસેસ આ વિષય પર વર્ષ 2024માં મેં એક બ્લોગ લખેલ જેને લોકોનો જબરદસ્ત પ્રતિસાદ મળ્યો હતો.(https://amidalaldoshi.blogspot.com/2024/04/blog-post_8.html?m=1) ત્યારબાદ ઘટનાઓ જ એવી બની કે, આજે બે વર્ષ બાદ ફરીથી આ જ વિષય પર પણ થોડું અલગ રીતે લખવાનું મન થયું છે.  જ્યારે આપણું સુખ બીજાના સુખ સાથે જોડાઈ જાય ત્યારે તે સાચા અર્થમાં સ્વાંત સુખાય બની જાય છે. ભારતીય ઋતુચક્રમાં ચૈત્ર મહિનો માત્ર ઋતુપરિવર્તનનો સંકેત નહીં પરંતુ આંતરિક શુદ્ધિ અને નવા પ્રારંભનો સંદેશ પણ આપે છે. ઉનાળાની શરૂઆત સાથે શરીર અને મનને સંતુલિત રાખવા માટે પરંપરાગત રીતે લીમડાનું સેવન વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે. પરંતુ આ પરંપરા જ્યારે નિઃસ્વાર્થ સેવા સાથે જોડાય છે, ત્યારે તે એક સુંદર સામાજિક અભિવ્યક્તિ બની જાય છે. સોસાયટીમાં રહેતાં અમારાં મિત્ર વંદનાબેન આ નિ:સ્વાર્થ સેવા અભિવ્યક્તિનું જીવંત ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું છે તો, તેમનાથી પ્રેરાઈ અને બીજા બહેનો આ સેવાને વધુ એક ઊંચાઈ પર લઈ ગયા છે. વાત છે એવાં બહેનોની જે...

સ્વાંતઃ સુખાય સિરીઝ : ભાગ 1 પ્રકૃતિ અને પ્રકૃતિપ્રેમી મિત્રોના સાનિધ્યમાં એક સુંદર સવાર  આજનાં અતિ ઝડપી અને વ્યસ્ત જીવનમાં દરેક મનુષ્ય માટે સૌથી મહત્વની અને જરૂરી બાબત એટલે મનની શાંતિ. ભૌતિક વસ્તુઓ અમુક ક્ષણ કે કલાકો માટે કદાચ આનંદ આપી શકે પણ પરમ શાંતિની અનુભૂતિ માટે તો પ્રકૃતિનાં શરણે જ જવું પડે છે. પ્રકૃતિના સાનિધ્યમાં રહેવા માટે લોકો અવનવી પ્રવૃતિઓ કરતાં હોય છે જેમાં જંગલોમાં ફરવું, કુદરતી સ્થળોમાં રહેવા જવું, લુપ્ત થતી જતી વનસ્પતિઓને શોધવી અને તેનું સંવર્ધન કરવું, બીજ એકત્ર કરવાં, બીજારોપણ કરવું, બીજને યોગ્ય જગ્યાએ પહોચાડવા, લુપ્તપ્રાય વનસ્પતિઓને ઉછેરવા માટેનો પ્રયાસ કરવો વગેરે જેવાં અનેક કાર્યોનો સમાવેશ થાય છે. આપણને જે કાર્ય કરવું ગમતું હોય તે પ્રકારનાં લોકો સાથે કુદરત મેળાપ કરાવી જ આપે છે. આવું એક સુંદર સંસ્થાન એટલે વન વગડો ગ્રુપ. આ ગ્રુપનાં મિત્રો દ્વારા વર્ષોથી કુદરત અને કુદરતી સંપદા એવાં વૃક્ષો, બીજના જતન અને સંવર્ધનનું કાર્ય એકદમ સમર્પિત અને અપેક્ષારહિત અવિરતપણે ચાલ્યાં જ કરે છે. આવાં મિત્રોના સથવારે બીજ વિતરણ અને વૃક્ષારોપણ કરવાનો મને અવસર મળ્યો. વૃક્ષારોપણન...